13.01.2017

Dźwigi, schody i chodniki ruchome. Część I - zasady konserwacji.

NARZĘDZIOWNIA
Serwisy budynkowe

Dowiedz się w jaki sposób wykorzystywać poszczególne serwisy budynkowe i dlaczego ich stosowanie jest tak ważne dla twojej nieruchomości.

Zobacz treści w tej kategorii:
Ochrona przeciwpożarowa budynku – co warto wiedzieć?Cz II. Dźwigi, schody i chodniki ruchome - modernizacja, awarie i wypadki. Dźwigi, schody i chodniki ruchome. Część I - zasady konserwacji.
Zarządzanie kosztami

Umiejętność sprawnego i skutecznego kontrolowania kosztów to dla osób zarządzających nieruchomościami każdego rodzaju, jedna z podstawowych umiejętności. Wraz z tym cyklem eksperckich artykułów dowiesz się jak zarządzać kosztami na wielu poziomach.

Zobacz treści w tej kategorii:
Wycena nieruchomości a koszty eksploatacyjneCzęść II - Zarządzanie kosztami z uwagi na zapisy umowy najmuCzęść I. CapEx czy OpEx w fazie operacyjnej nieruchomości. Zarządzanie kosztami z uwagi na przepisy podatkowe.
Coaching dla zarządców nieruchomości

W cyklu prowadzonym we współpracy z Grażyną Białopiotrowicz, omawiamy najważniejsze wątki z zakresu umiejętności miękkich, niezbędne do utrzymywania pozytywnych relacji z otoczeniem biznesowym.

Zobacz treści w tej kategorii:
Systemy kontroli dostępu w budynkach instytucji finansowychLiderzy zmian w organizacji- część IVPłeć na warsztat!- część IIIZłote zasady motywowania pracowników- część IIWstęp do coachingu dla zarządców nieruchomości- część I
Serwis czystości

Poznaj najlepsze praktyki utrzymania czystości powierzchni w obiektach komercyjnych. Dowiedz się w jaki sposób współpracować z podwykonawcami i jak sprawić by Twój serwis czystości okazała się efektywny.

Zobacz treści w tej kategorii:
Szorowarki Kärcher!Nie zaniedbuj marmuruPiękne jak naturalne drewno, wytrzymałe jak wykładzina elastycznaTechnologia eco!efficiency Kärcher- więcej za mniejInwestycja w płytki gresowe- dobry wybór?Umowa z serwisem sprzątającym- najważniejsze aspekty współpracy. Część 2Umowa z serwisem sprzątającym- najważniejsze aspekty współpracy. Część 1
Porady prawne dla zarządców

W ostatnich latach obserwujemy znaczny postęp techniczny w produkcji dźwigów, schodów i chodników ruchomych, które są wyposażane w zaawansowane urządzenia służące bezpieczeństwu użytkowników.

Zauważalna jest również dbałość producentów o środowisko naturalne, m.in. przez stosowanie odpowiednich materiałów oraz stałe zwiększanie poziomu efektywności energetycznej tych urządzeń.

Wprowadzanie do obrotu i oddawanie do użytku

Dźwigi, schody i chodniki ruchome są objęte postanowieniami dyrektyw europejskich. W przypadku dźwigów jest to Dyrektywa Dźwigowa 95/16/WE (ostatnio zmieniona przez dyrektywę 2014/33/WE), a w przypadku schodów i chodników ruchomych – Dyrektywa Maszynowa 2006/42/WE. 

Zasadnicze wymagania zawarte w obu dyrektywach dotyczą etapu projektowania, produkcji, montażu, instalacji, wprowadzania do obrotu i przekazywania do eksploatacji dźwigów i maszyn, a tym samym mają zastosowanie wyłącznie do nowych urządzeń. W dokumentach tych podmioty instalujące dźwigi, schody lub chodniki ruchome oraz ich producenci mogą znaleźć wiele procedur oceny zgodności opartych na tzw. modułach obejmujących projektowanie, produkcję, montaż, instalację oraz kontrolę końcową dźwigów i maszyn, a także projektowanie i produkcję elementów bezpieczeństwa w nich stosowanych.

Należy zwrócić szczególną uwagę, że spełnienie zasadniczych wymagań zawartych w dyrektywach jest obowiązkowe. Zgodnie z prawem można wprowadzać do obrotu i oddawać do użytku oraz przekazywać do eksploatacji wyłącznie urządzenia, które są zgodne z zasadniczymi wymaganiami zawartymi w dyrektywach. 

Należy zwrócić uwagę na granicę postawioną pomiędzy zakresem stosowania Dyrektywy Maszynowej i Dyrektywy Dźwigowej, z której wynika, że urządzenia podnoszące o prędkości nie większej niż 0,15 m/s zostały jednoznacznie zaklasyfikowane do Dyrektywy Maszynowej. Do dźwigów i maszyn mogą mieć również zastosowanie inne dyrektywy obejmujące szczególne rodzaje ryzyka, do których można zaliczyć m.in. dyrektywę o kompatybilności elektromagnetycznej (2004/108/WE) oraz dyrektywę nisko napięciową (2006/95/WE).

Trzeba też pamiętać, że wszystkie nowe dźwigi, schody i chodniki ruchome powinny być wyposażone przez producenta w pakiet dokumentów, do których zaliczamy dokumentację techniczną zawierającą instrukcję obsługi i konserwacji, dziennik konserwacji oraz deklarację zgodności WE.

Zakres badania UDT

Przepisy Dyrektyw Dźwigowej i Maszynowej nie zabraniają danym krajom wprowadzać własnych przepisów dotyczących konserwacji i kontroli dźwigów, schodów i chodników ruchomych w celu zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników oraz personelu konserwującego i kontrolującego. W Polsce przepisami tymi są ustawa o dozorze technicznym oraz akty wykonawcze do tej ustawy, określające zasady, zakres i formy wykonywania dozoru technicznego oraz właściwe jednostki do jego wykonywania.

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie rodzajów urządzeń podlegających dozorowi technicznemu dźwigi, schody i chodniki ruchome na etapie eksploatacji podlegają dozorowi technicznemu, w związku z czym przed przystąpieniem do ich użytkowania powinny zostać zgłoszone do Urzędu Dozoru Technicznego w celu wydania decyzji zezwalającej na ich eksploatację. UDT przeprowadza badanie odbiorcze urządzenia, a po uzyskaniu pozytywnego wyniku wydaje decyzję zezwalającą na eksploatację urządzenia. Na etapie eksploatacji UDT przeprowadza badania okresowe urządzeń objętych dozorem pełnym oraz badania kontrolne urządzeń objętych dozorem ograniczonym.

Zgłaszający urządzenie techniczne w celu rejestracji w UDT składa dwa egzemplarze instrukcji eksploatacji urządzenia wraz z deklaracją zgodności WE w języku polskim. Należy również złożyć dokumentację uzupełniającą (o ile ma zastosowanie), która powinna zawierać:

– szkic sytuacyjny uwzględniający rzeczywiste odległości urządzenia od otoczenia, przejścia i dojścia,

– schematy zasilania urządzenia, ze wskazaniem rodzaju i wielkości zabezpieczeń, rodzaju i typu przewodów zasilających,

– wystawione przez instalatora poświadczenie prawidłowości montażu i przeprowadzonych prób pomontażowych,

– protokoły pomiarów elektrycznych rezystancji izolacji oraz skuteczności ochrony przeciwporażeniowej,

– protokół odbioru części budowlanej, stwierdzający zgodność wykonania z projektem budowlanym.

Przed wydaniem decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia inspektor UDT:

– sprawdza kompletność i prawidłowość dokumentacji urządzenia,

– identyfikuje urządzenie, sprawdza jego stan techniczny i oznakowanie,

– sprawdza zgodność wyposażenia z przedłożoną dokumentacją,

– przeprowadza badanie odbiorcze.

Urządzenie techniczne przedstawiane do badań technicznych w celu uzyskania decyzji zezwalającej na eksploatację powinno być całkowicie zmontowane, sprawne technicznie i przygotowane zgodnie z warunkami określonymi w instrukcji eksploatacji.

Eksploatujący, u którego są wykonywane czynności dozoru technicznego, powinien zapewnić bezpieczne warunki przeprowadzenia badania, zapewniając inspektorowi UDT bezpieczny dostęp do badanego urządzenia technicznego, oraz wstrzymanie w bezpośrednim otoczeniu badanego urządzenia prac budowlanych, montażowych, remontowych i innych, które mogą zagrażać bezpieczeństwu.

Uruchomienie

Stan techniczny dźwigów, schodów i chodników ruchomych powinien być utrzymywany, przede wszystkim w oparciu na postanowieniach zawartych w instrukcji eksploatacji, przez kompetentnego konserwatora, posiadającego potwierdzone kwalifikacje, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z 18 lipca 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych. 

Poza czynnościami powierzonymi kompetentnemu konserwatorowi eksploatujący powinien wykonywać regularnie określone czynności we własnym zakresie. Zaliczamy do nich – w przypadku dźwigów – wykonanie pełnego przejazdu w górę i w dół w celu oceny jakości jazdy lub ewentualnych uszkodzeń i niesprawności. Do typowych elementów, które należy sprawdzić, aby mieć pewność co do ich prawidłowego działania, należą:

– drzwi przystankowe i kabinowe oraz ich prowadnice górne i dolne,

– dokładność zatrzymywania kabiny,

– wskaźniki na przystankach i w kabinie,

– przyciski wezwań na przystankach oraz przyciski dyspozycji w kabinie,

– funkcjonowanie otwierania drzwi przystankowych oraz kabinowych,

– dwukierunkowe środki łączności w kabinie zapewniające kontakt ze służbami uwalniania,

– oświetlenie użytkowe kabiny,  

– działanie urządzenia odwracającego kierunek zamykania drzwi przystankowych i kabinowych,

– oznaczenia, napisy i piktogramy.

W przypadku schodów i chodników ruchomych również należy wykonać pełny przejazd w obu kierunkach w celu oceny jakości jazdy lub ewentualnych uszkodzeń i niesprawności. Dla upewnienia się, że wszystko działa poprawnie, trzeba sprawdzić:

– oświetlenie i wskaźniki,

– urządzenia zatrzymywania awaryjnego,

– poręcze ruchome,

– cokoły balustrad oraz odrzutniki,

– płytę grzebieniową,

– znaki bezpieczeństwa i piktogramy,

– zgodność prędkości poręczy ruchomych i stopni/palet,

– stopnie lub palety,

– balustrada i jej obudowę,

– osłonę ochronną wejścia ruchomej poręczy w cokół balustrady,

– obszar wejść i wyjść ze schodów lub chodników ruchomych.

Inne istotne wskazówki na temat prawidłowego i bezpiecznego funkcjonowania oraz konserwacji danego urządzenia znajdują się w normie PN-EN 13015. Właściciel obiektu, w którym są eksploatowane dźwigi, schody lub chodniki ruchome, powinien zadbać o opracowanie scenariusza na wypadek sytuacji awaryjnych w budynku, zwłaszcza dotyczących uwalniania pasażerów uwięzionych w kabinach dźwigów.  

Zasady konserwacji

Podstawowym czynnikiem mającym wpływ na bezpieczną eksploatację dźwigów, schodów i chodników ruchomych jest prowadzenie konserwacji zgodnie z warunkami oraz w terminach, które są określone w instrukcjach eksploatacji załączonych do urządzeń.  Konserwacja stanowi element fazy eksploatacji, którą regulują przepisy danego kraju. W Polsce są to przepisy ustawy o dozorze technicznym, a w szczególności wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki i Polityki Społecznej z dnia 29 października 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń transportu bliskiego. Z przepisów tych wynikają podstawowe obowiązki konserwującego, m.in. przestrzeganie instrukcji eksploatacji, zwłaszcza przewidzianych w niej przeglądów w terminach wskazanych przez producenta urządzenia. Z regulacji tych wynika też, że konserwujący może bez uzgodnienia z organem właściwej jednostki dozoru technicznego dokonać wymiany elementów urządzenia, o ile mają one parametry techniczne i charakterystyki, takie jak elementy wymieniane. W innych przypadkach trzeba uwzględnić wymagania określone w § 24 ust. 2 ww. rozporządzenia, który wskazuje przypadki determinujące konieczność przedstawienia urządzenia do badania doraźnego eksploatacyjnego. Zaliczamy do nich m.in. przypadki związane z wymianą cięgien nośnych, urządzeń chwytających, zespołu napędowego, mechanizmu podnoszenia lub mechanizmu zmiany wysięgu, urządzeń zabezpieczających, po naprawie mechanizmu podnoszenia, naprawie konstrukcji nośnej lub jego elementów oraz po modernizacji uzgodnionej z organem właściwej jednostki dozoru technicznego.    

Wykonanie naprawy lub modernizacji dźwigu, schodów lub chodników ruchomych wymaga wcześniejszego uzgodnienia z organem właściwej jednostki dozoru technicznego. Naprawa lub modernizacja może być wykonana przez zakłady posiadające uprawnienia do naprawy lub modernizacji wydane przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego w formie decyzji administracyjnej.

W kolejnej częsci omówimy: modernizację oraz awarie i wypadki.