26.04.2019

Aktywność deweloperów na warszawskim rynku biurowym nie słabnie

ZOBACZ WIĘCEJ

Facility

EWOLUCJA STYLU PRACY, A RYNEK POWIERZCHNI BIUROWYCH

Trudno nadążyć za trendami. Zwłaszcza, gdy proces powstawania budynku – począwszy od stworzenia projektu skończywszy na jego realizacji – trwa kilka lat. Rynek biurowy stara się jednak nadążać za zmieniającymi się trendami i stylem pracy, oferując rozwiązania dostosowane do potrzeb najemców.

Aktywność deweloperów na warszawskim rynku biurowym nie słabnie

Pomimo niewielkiej nowej podaży w I kw. 2019 roku, na stołecznym rynku biurowym wciąż obserwujemy ożywioną aktywność deweloperów. Stosunkowo niski wolumen transakcji najmu miał wpływ na wzrost współczynnika pustostanów odnotowany na koniec marca, jednak stawki czynszów utrzymują się na stabilnym poziomie w większości projektów. Niewielkie wzrosty stawek wywoławczych odnotowano głównie w centrum Warszawy.

Prace dodatkowe a odchudzony kontrakt – co w cenie, a co poza nią?

Kwestia robót dodatkowych nie jest regulowana przez przepisy – poza Prawem zamówień publicznych – a więc według zasad Kodeksu cywilnego wyznacznikiem charakteru robót powinna być treść umowy. Z reguły jednak jej typowa wersja nie zawiera szczegółowej egzemplifikacji wszystkich robót. Konieczne jest zatem, aby postanowienia umowne sformułować na tyle precyzyjnie, by nie stwarzać wątpliwości co do ich zakresu i realizacji.

Jak rozpoznać dojrzały Facility Management?

Dobrą praktyką jest zwrócenie szczególnej uwagi na rekomendacje przedsiębiorstw, z którymi do tej pory były (lub nadal są) prowadzone projekty.

Pomimo niewielkiej nowej podaży w I kw. 2019 roku, na stołecznym rynku biurowym wciąż obserwujemy ożywioną aktywność deweloperów. Stosunkowo niski wolumen transakcji najmu miał wpływ na wzrost współczynnika pustostanów odnotowany na koniec marca, jednak stawki czynszów utrzymują się na stabilnym poziomie w większości projektów. Niewielkie wzrosty stawek wywoławczych odnotowano głównie w centrum Warszawy.

Elżbieta Czerpak, Dyrektor Działu Badań Rynku, Knight Frank.
Ze względu na szeroki pakiet zachęt, które właściciele budynków oferują przyszłym najemcom, stawki efektywne pozostają o 15-20% niższe niż stawki wywoławcze.

Pomimo stosunkowo niewielkiej nowej podaży oddanej do użytku w pierwszych miesiącach 2019 roku, deweloperzy do końca 2019 roku dostarczą na rynek łącznie 240 000 m kw. ( o ile dotrzymają założonych terminów) - to nieco więcej niż w 2018 roku.

W tym roku planowane jest zakończenie budowy m.in. biurowca Mennica Legacy Tower (66 000 m kw., Golub GetHouse), projektu Chmielna 89 (26 000 m kw., Cavatina Holding) czy inwestycji Wola Retro (25 000 m kw., LC Corp).

„W ciągu trzech pierwszych miesięcy 2019 roku rozpoczęto budowę tylko dwóch projektów biurowych o łącznej powierzchni 25 000 m kw. Nie można jednak mówić o spadku aktywności po stronie deweloperów, ponieważ na koniec marca tego roku w budowie pozostawało blisko 767 000 m kw. powierzchni biurowej. Do największych inwestycji w trakcie realizacji należą: Varso Place (114 000 m kw., HB Reavis) realizowany naprzeciwko Dworca Centralnego, The Warsaw Hub (76 000 m kw., Ghelamco Poland) budowany przy Rondzie Daszyńskiego czy też Mennica Legacy Tower.” – mówi Elżbieta Czerpak, Dyrektor Działu Badań Rynku, Knight Frank.

W ciągu trzech pierwszych miesięcy 2019 roku na warszawskim rynku biurowym podpisano umowy najmu na 140 000 m kw. Zarejestrowany popyt na powierzchnię biurową był o 40% niższy niż wolumen odnotowany w IV kw. 2018 roku. „Wynik ten nie musi być oznaką spadku zapotrzebowania na powierzchnię biurową. Według danych historycznych, wolumen umów najmu w zeszłych latach nigdy w I kw. nie przekroczył 200 000 m kw., natomiast kolejne kwartały kompensowały niższy wolumen rejestrowany w pierwszych trzech miesiącach danego roku.” – podsumowuje te dane Agnieszka Ilińska, Konsultant w Dziale Badań Rynku, Knight Frank. Nowe umowy zawarte w istniejących budynkach oraz w projektach w budowie, wyniosły odpowiednio 47% (włączając powierzchnie na własny użytek właściciela) oraz 16%. Pozostałe transakcje stanowiły renegocjacje umów – 28% wynajętej powierzchni oraz ekspansje – 9% całkowitego wolumenu umów najmu. Największym zainteresowaniem wśród najemców cieszyły się strefy Służewiec, Centralny Obszar Biznesu oraz Jerozolimskie.

„Niższa aktywność najemców oraz oddanie do użytku trzech projektów biurowych w 70% niewynajętych, przyczyniły się do nieznacznego wzrostu współczynnika pustostanów w Warszawie, który na koniec marca wyniósł 9,1% (501 000 m kw. dostępnej powierzchni biurowej) i był o 0,4 pp. wyższy niż wynik zarejestrowany na koniec 2018 roku. Najwięcej powierzchni biurowej oferowane było na Służewcu – 220 000 m kw. oraz w strefach centralnych – 135 000 m kw.” – mówi Elżbieta Czerpak, Dyrektor Działu Badań Rynku, Knight Frank.

Na koniec marca 2019 roku zaobserwowano nieznaczny wzrost stawek wywoławczych. Czynsze wyjściowe w Centralnym Obszarze Biznesu, biorąc pod uwagę nowe prestiżowe projekty, kształtują się w przedziale 20-25 EUR/m kw./miesiąc, natomiast w pozostałych lokalizacjach centralnych od 15 do 22 EUR/m kw./miesiąc. Czynsze wywoławcze poza centrum wynoszą od 10 do15 EUR/m kw./miesiąc. Ze względu na szeroki pakiet zachęt, które właściciele budynków oferują przyszłym najemcom, stawki efektywne pozostają o 15-20% niższe niż stawki wywoławcze.