20.03.2018

Czynsze za najlepsze powierzchnie biurowe w Europie będą wzrastać

Ustawa o wspieraniu nowych inwestycji

Zmienia się system narzędzi służących do wspierania inwestycji bezpośrednich w Polsce. Skutkiem tych zmian może być zmniejszenie skali rozpoczynanych projektów w nadchodzącym okresie, jak i sposób ich obsługi.

Nowy standard RICS

RICS zainicjował konsultacje w sprawie nowego standardu, który ma pomóc profesjonalistom rynku nieruchomości w ograniczeniu ryzyka związanego z korupcją, praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu.

Jakie są rzeczywiste zagrożenia dla inwestujących w CH?

Ograniczenie handlu w niedziele na razie nie wpływa na decyzje inwestujących w nieruchomości. Większym zagrożeniem jest dla nich rozwój e-handlu.

Specyficzni najemcy budynków biurowych

Potencjał, płynący z wynajmu powierzchni w biurowcach, dostrzegły również specyficzne sektory usługowe – przychodnie medyczne czy fitness kluby. Tacy najemcy reprezentują jednak specjalistyczny sektor usług dlatego też ich wymagania, co do wynajmowanej przestrzeni są szczególne i powinny zostać wdrożone przez dewelopera często już na etapie budowy biurowca.

Według międzynarodowej firmy doradczej Savills, w 2017 roku czynsze za najlepsze powierzchnie biurowe w Europie wzrosły średnio o 6% rok do roku. Tendencja wzrostowa utrzymuje się już od pięciu lat i stawki czynszowe będą nadal rosły przez co najmniej kolejne trzy lata. W Warszawie w ostatnich latach stawki czynszu były stabilne, ale kolejne miesiące powinny przynieść ich lekki wzrost

Wioleta Wojtczak, dyrektorka działu badań i analiz w Savills
"Ekspansje najemców w Warszawie stanowiły blisko 11% popytu brutto, czyli ponad 90 000 mkw. Dla porównania np. w 2012 roku było to jedynie 3%. Nic nie wskazuje, żeby trend ten miał się odwrócić"

Prognozowany wzrost czynszów w Warszawie wynikać będzie m.in. z niższej nowej podaży spodziewanej w ciągu najbliższych kilkunastu miesięcy, szczególnie w centralnych lokalizacjach, wysokiej aktywności najemców oraz rosnących kosztów budowy.

 

Z danych firmy Savills wynika, że czynsze za powierzchnie biurowe w centralnych obszarach biznesowych (COB) w Europie rosną nieprzerwanie od 2010 roku: średnio o 2,4% rocznie na głównych rynkach i o 5,4% rocznie w krajach nordyckich. Ponadto w trzecim kwartale ubiegłego roku średni wskaźnik pustostanów w COB miast europejskich spadł do rekordowo niskiego poziomu 6,6%, wskutek czego ilość wolnej powierzchni biurowej wysokiej jakości znacząco się zmniejszyła.

„Wolumen dostępnej powierzchni biurowej skurczył się wskutek rosnącego popytu i ostrożnego podejścia instytucji finansujących do wspierania nowych inwestycji w okresie co najmniej ostatnich czterech lat. Z tego względu aktualna sytuacja na rynku sprzyja najbardziej właścicielom wysokiej jakości budynków biurowych w europejskich miastach. Z kolei najemcy muszą rywalizować o ograniczone zasoby i liczyć się ze wzrostem kosztów najmu” -  mówi Eri Mitsostergiou, dyrektor ds. badań rynków europejskich w Savills.

„Również w Warszawie dostępność powierzchni biurowej zmniejszyła się, a w związku z relatywnie niską nową podażą spodziewaną w 2018 i 2019 roku oraz wysoką aktywnością najemców, którą widać w wysokiej wartości popytu brutto oraz rekordowo wysokiej absorpcji netto, należy oczekiwać dalszego obniżania się współczynnika pustostanów i nieznacznej korekty czynszów w górę” – mówi Wioleta Wojtczak, dyrektorka działu badań i analiz w Savills.

W kilku miastach europejskich czynsze za najlepsze powierzchnie biurowe wzrosły znacznie powyżej poziomów odnotowanych w 2007 roku, czyli przed wybuchem ostatniego kryzysu finansowego. Dotyczy to między innymi: Sztokholmu (+49%), Berlina (35%), Oslo (26%) Monachium (16%) i londyńskiej dzielnicy West End (14%).

„Po okresie ożywienia gospodarki tych rynków wkroczyły na ścieżkę szybkiego wzrostu. Czynsze w COB miast europejskich będą nadal rosły z uwagi na prognozowany duży wzrost PKB w najbliższych kilku latach i dalszą ekspansję firm” - mówi Matthew Fitzgerald, dyrektor europejskiego działu reprezentacji najemców w Savills.

„Ekspansje najemców w Warszawie stanowiły blisko 11% popytu brutto, czyli ponad 90 000 mkw. Dla porównania np. w 2012 roku było to jedynie 3%. Nic nie wskazuje, żeby trend ten miał się odwrócić. Rekordowo wysoka absorpcja netto oznacza również coraz większe zapotrzebowanie firm na powierzchnie biurowe” – dodaje Wioleta Wojtczak.

Z analiz przeprowadzonych przez ekspertów firmy Savills wynika, że wolumen powierzchni będącej w przygotowaniu na lata 2018-2019 w COB na terenie Europy wynosi ok. 10,5 mln mkw., czyli mniej więcej tyle, ile wynosi roczny popyt (według średniej długoterminowej). Podaż i popyt powrócą do stanu równowagi dopiero za jakiś czas, co oznacza, że utrzyma się presja wzrostowa na czynsze za najlepsze powierzchnie w COB – według prognoz Savills w 2018 roku stawki czynszowe mogą wzrosnąć średnio o 2,5%. Wzrosty o ponad 4% rocznie mogą odnotować w szczególności miasta takie jak Oslo, Madryt, Barcelona i Kopenhaga, jednak ich dokładna skala na niektórych z tych rynków jest przedmiotem spekulacji.

Nowa podaż w Warszawie w kolejnych dwóch latach wyniesie około 450 000 mkw. podzielonych mniej więcej po równo między 2018 a 2019 rok. Średnioroczna wartość absorpcji netto z ostatnich pięciu lat wynosi natomiast ponad 237 000 mkw. z rekordową wartością 378 500 mkw. zanotowaną w ubiegłym roku.

„Najemcy biur kontynuują ekspansję, a rywalizacja o pozyskanie najbardziej utalentowanych pracowników to obecnie główny czynnik rosnącego popytu na najbardziej atrakcyjne powierzchnie biurowe w COB. W kluczowych branżach zatrudnienie najlepszej kadry stało się ważniejsze od kosztów związanych z lokalizacją. Ten trend może się utrzymać, chyba że ponownie pogorszą nastroje wśród przedsiębiorstw na terenie Europy i koszty wynajmu nieruchomości staną się zbyt dużym obciążeniem dla bilansów firm” - dodaje Matthew Fitzgerald.